logo Canolfan Organig Cymru
  
Darparu gwybodaeth am fwyd a ffermio organig yng Nghymru
Tanysgrifio i'n cylchlythr

Datganiad i'r Wasg

‘Cenhedlaeth Jamie’ Cymru yn sbarduno twf yng ngwerthiant bwydydd cynaliadwy

Datgelodd arolwg diweddar yn y DU dwf cryf yng ngwerthiant bwyd organig gan fanwerthwyr annibynnol, gyda rhai manwerthwyr ar-lein yn profi twf dau ddigid mewn marchnad ddefnyddwyr sydd fel arall yn wastad. Bu'r arolwg hefyd yn datgelu bod y defnyddwyr organig ieuengaf (o dan 28 oed) yn gwario mwy nag a wnaethant y llynedd ar nwyddau organig, sy'n golygu mai 'Cenhedlaeth Jamie' yw'r enw a roddir bellach i'r garfan hon o ddefnyddwyr sy'n foesegol ymwybodol yn Adroddiad 2013 Cymdeithas y Pridd ar y Farchnad.

Mae'r DU hefyd wedi gweld twf yng ngwerthiant bwyd organig yn uniongyrchol i'r defnyddiwr, gogwydd sydd wedi'i adleisio mewn sawl rhan o Gymru. Bu bron un rhan o dair (28%) o gynhyrchwyr organig Cymru sy'n ymwneud â gwerthiant uniongyrchol yn sôn am dwf dros y 12 mis diwethaf, yn ôl yr Arolwg Cynhyrchwyr Organig diweddaraf a gomisiynwyd gan Ganolfan Organig Cymru. Ar ben hynny, honnai 55% fod y gwerthiant wedi aros yn gyson o'u cymharu â'r 12 mis diwethaf er gwaetha'r hinsawdd economaidd sy'n caledu.

Steve Garrett a sefydlodd Farchnad lwyddiannus Glan-yr-afon yng Nghaerdydd ac mae hefyd yn ymwneud â gwahanol gynlluniau amaethyddiaeth gymunedol gan gynnwys Gardd Farchnad Glan-yr-afon yn Saint Hilari ym Mro Morgannwg. Mae ei brofiad yn adleisio canfyddiadau'r adroddiad:

“Roedd gwerthiant ein marchnad amaethwyr wedi dowcio ond erbyn hyn mae'n dod yn ei ôl yn gryf, yn bennaf, yn fy marn i, oherwydd diddordeb cynyddol gan bobl sydd am wybod o le mae eu bwyd yn dod ynghyd â diffyg ymddiriedaeth cynyddol yn yr archfarchnadoedd a'r diwydiant bwyd ehangach. Mae'r un peth yn digwydd gyda'n prosiectau amaethyddiaeth â chymorth y gymuned, lle mae gwerthiant cig yn arbennig yn ffynnu ac mae diddordeb yn tyfu ymysg pobl sydd eisiau bwyta'n dda a gwybod o le mae eu bwyd yn dod. Mae cyllidebau bwyd yn parhau i fod yn bryder i lawer o bobl ond does dim rhaid i fwyta'n dda fod yn ddrud.”

“Mae'r ffordd y mae pobl yn meddwl am nwyddau organig hefyd yn newid. Nid ar gyfer perchenogion Volvo'n unig sydd â llwyth o arian i'w sbario yw e bellach, ond rhywbeth y mae pawb yn gallu bod yn rhan ohono fe. Mae llawer o wahanol resymau am ddewis nwyddau organig, gan gynnwys y gallu i olrhain, cynaliadwyedd a lles anifeiliaid. Cafwyd astudiaethau sydd wedi cwestiynu'r buddion iechyd, ond y darlun cyflawn sy'n cyfri o ran iechyd – a dweud y gwir 'sdim eisiau brên i ddeall am iechyd y pridd ac mae'n rhaid i hyn ddod yn rhan gryfach o'r brand organig fel y gall pobl ddeall beth mae'n ei olygu go-iawn.”
Er gwaetha'r ffigurau gwerthiant calonogol yn Arolwg Cynhyrchwyr Organig Cymru, mae cyfuniad o newidiadau i gefnogi taliadau a chodiadau yng nghostau porthiant wedi tolcio lefelau hyder yn ddifrifol ymhlith cynhyrchwyr, gyda bron hanner (47%) o ffermwyr organig Cymru'n ystyried troi'n ôl at ddulliau anorganig dros y ddwy flynedd nesaf.

“Mae gan ardystio organig rôl bwysig i'w chwarae fel gwarant ynglŷn â tharddiad a dulliau amaethu - does dim labelu ar gyfer bwyd lleol na chynaliadwy,” meddai Garrett. “Mae'n bechod bod cynifer o ffermwyr organig yng Nghymru'n ystyried rhoi'r gorau i'w hardystio. Un o'r rhesymau pam ein bod ni'n parhau gyda'n fferm organig ein hunain yw oherwydd rydyn ni'n teimlo ei bod yn rhoi mantais gystadleuol i ni - rydym bellach yn gwerthu i lawer o fwytai sydd eisiau gallu rhoi'r math o warantau i'w cwsmeriaid sy'n dod gyda chynnyrch organig.”

Doedd hi'n fawr o syndod i Garrett fod cynnydd yng ngwerthiant cynnyrch organig ymhlith y cwsmeriaid ieuengaf fel a ddangoswyd yn Adroddiad 2013 Cymdeithas y Pridd ar y Farchnad, a chynigiodd ryw awgrym ynglŷn â pham efallai mae hyn yn digwydd;

“Dw i'n siŵr bod yna dipyn o actifiaeth ar waith yma, wedi'i thanio gan y twf yn y cyfryngau cymdeithasu a fwy na thebyg, mae'n eitha amserol yng ngoleuni'r dadleuon diweddar am Thatcheriaeth. Mae pobl ifainc yn ymddiddori'n fwy mewn cynaliadwyedd ac mae llawer ohonynt yn anghyfforddus â'r ffordd y mae'r diwydiant bwyd wedi mynd. Mae gan Brifysgol Caerdydd ei chydweithfa fwyd ei hun ac rydym wedi gweithio â sawl corff myfyrwyr sy'n ymchwilio i gynaliadwyedd yn y sector, yn ogystal ag ysgolion sydd eisiau sefydlu eu marchnadoedd ffermwyr a'u cynlluniau blychau eu hunain.”



DIWEDD
1. Ynglŷn ag Arolwg Cynhyrchwyr Organig Cymru
Mae Arolwg Cynhyrchwyr Organig Cymru yn cael ei gomisiynu gan Ganolfan Organig Cymru yn flynyddol er 2007. Cynhaliwyd arolwg 2012 trwy gyfres o gyfweliadau dros y ffôn yn ystod mis Hydref a Thachwedd 2012. Mae data wedi cael eu tynnu o 647 o arolygon gorffenedig (sef 64% o'r holl gynhyrchwyr organig ardystiedig) ac wedi'u dadansoddi i roi canlyniadau i Gymru gyfan gan ddefnyddio fformiwlâu sy'n gyson ag astudiaethau blaenorol. Gellir cael copi o'r adroddiad llawn ar-lein ar: http://www.organiccentrewales.org.uk/uploads/ocw_producer_survey_report_2012_final_executive_summary.pdf

Ymholiadau gan y Cyfryngau ynglŷn ag Arolwg Cynhyrchwyr Organig Cymru:
Jenny Mills, Swyddog Cyfathrebu, Canolfan Organig Cymru - 01970 823029
Jem25@aber.ac.uk
Adroddiad Marchnad Organig Cymdeithas y Pridd 2013
Lawrlwythwch Adroddiad Marchnad Cymdeithas y Pridd 2013, a noddwyd gan Fanc Triodos, fan hyn:www.soilassociation.org/marketreport

Am ymholiadau gan y wasg a'r cyfryngau cysylltwch â:
Natasha Collins-Daniel, Rheolwr Swyddfa'r Wasg – 0117 914 2448 / 07827 925380
ncollins-daniel@soilassociation.org

Mewn partneriaeth gyda:
logo ADAS logo Prifysgol Aberystwyth logo Canolfan Ymchwil Organig Elm Farm
Canolfan Organig Cymru, IBERS, Campws Gogerddan
Prifysgol Aberystwyth, Ceredigion, SY23 3EB
T:01970 622248   E: organic@aber.ac.uk
Cyrff noddi:
logo Cronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwlediglogo Llywodraeth Cynulliad Cymru
Dylunio'r wefan: mach2media a Technoleg Taliesin Cyf.